جلوه‌هايى از تمدن اسلامى بودند ، جملگى به سرنوشتى مشابه دچار شدند . « 1 » در اثناى جنگ پنجم صليبى و در سال 608 هجرى ( 1210 م ) هجوم مغول‌ها به سرزمين‌هاى اسلامى آغاز شد . مغولان با غلبه بر سلسله خوارزمشاهيان ، ايران را با قتل و غارت و ويرانى درنورديدند و به سوى عراق و شام رهسپار شدند . آنها در محرم سال 656 هجرى ( 1258 م ) به بغداد حمله بردند و همه‌جا را ويران ساختند . سرزمين شام در آن زمان تحت سلطه ايوبىها قرار داشت و مصر نيز در دست مماليك بود و اين دو با هم دشمنى داشتند . هولاكوخان مغول از اين فرصت بهره جست و با سپاهيان خود به سوى شام حركت كرد و چنان بر حلب تاخت كه بنا بر گزارشى ، اين شهر بيش از بغداد كشته داد . سرانجام امير قدوز از مماليك مصر در سال 658 هجرى ( 1260 م ) در عين‌جالوت ، « 2 » مغولان را شكست داد . « 3 » اين نيز ناگفته نماند كه مسيحيان به‌دليل دشمنى ديرپا با مسلمانان ، در زمان يورش مغول تا حد امكان با يورش‌گران همكارى كردند . « 4 » پيشروى سريع و برق‌آساى مغولان به‌سمت اروپا سبب شد كه مسيحيان اروپا قدرت مغول را دريابند . از سويى ديگر ، پيروزى مسلمانان در جنگ عين‌جالوت نيز مسيحيان را به اين نتيجه رساند كه وجود مماليك مصر براى آنها خطرناك‌تر است ، از اين‌رو با مغولان متحد شدند و سفرايى را نيز به دربار مغول فرستادند . پاپ اوربن چهارم در پاسخ به نامه هولاكو ، ضمن ستايش از رفتار وى با مسيحيان ، او را به دين مسيحيت فراخواند . اما هولاكو پيش از دريافت جواب نامه در سال 663 هجرى ( 1265 م ) مُرد و پسرش آباقا جانشين او شد . خان جديد كه با دختر امپراتور بيزانس ازدواج كرده بود ، به دين مسيحيت گرويد . او كه از شكست عين‌جالوت رنج مىبرد ، بيش از اسلاف خود به برقرارى روابط با صليبىها علاقه‌مند بود . « 5 » از اين‌روى ، وى سفراى متعددى كه بيشتر آنها مسيحى

--> ( 1 ) . توماس آرنولد ، تاريخ گسترش اسلام ، ص 158 و 159 . ( 2 ) . عين جالوت ، شهركى ميان بيسان و نابلس در فلسطين است ، ( ياقوت حموى ، معجم البلدان ، ج 4 . ) ( 3 ) . عبدالله ناصرىطاهرى ، علل و آثار جنگ‌هاى صليبى ، ص 92 . ( 4 ) . عبدالهادى حائرى ، نخستين رويارويىهاى انديشه‌گران ايران با دورويه تمدن بورژوازى غرب ، ص 53 . ( 5 ) . عبدالله ناصرىطاهرى ، علل و آثار جنگ‌هاى صليبى ، ص 92 .